Szczepienia

Szczepienia przeciw wirusowi HPV (Human Papilloma Virus) – skuteczna profilaktyka nowotworów

Szczepienia przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) stanowią skuteczną metodę zapobiegania chorobom nowotworowym związanym z zakażeniem tym wirusem.

HPV jest główną przyczyną m.in. nowotworów szyjki macicy, odbytu, prącia, sromu oraz innych zmian nowotworowych w obrębie błon śluzowych i skóry.

Obecnie nie istnieje lek przeciwwirusowy, który pozwalałby na całkowite usunięcie wirusa HPV z organizmu, a tym samym zapobiegałby wywoływanym przez niego chorobom.

Jedynym skutecznym sposobem ochrony przed zakażeniem jest szczepienie.

Na rynku dostępne są dwie szczepionki przeciwko wirusowi HPV:

• Cervarix (0,5 ml, GlaxoSmithKline Biologicals S.A.),
• Gardasil 9 (0,5 ml, Merck Sharp & Dohme B.V.).

Szczepionki te różnią się zakresem ochrony – tzw. walencją, czyli liczbą typów wirusa HPV, przeciwko którym są skierowane:

• Cervarix jest szczepionką dwuwalentną, chroniącą przed typami 16 i 18, które odpowiadają za około 70% przypadków raka szyjki macicy.
• Gardasil 9 to szczepionka dziewięciowalentna, zapewniająca ochronę przed dziewięcioma typami wirusa: 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 i 58. Dzięki temu zapobiega nie tylko rakowi szyjki macicy, ale również innym nowotworom oraz brodawkom narządów płciowych.

Obie szczepionki są dostępne w ramach powszechnego programu szczepień i bezpłatnie przysługują dzieciom w wieku od 9 do 14 lat. W tej grupie wiekowej stosuje się schemat dwudawkowy.

Dodatkowo:

• Cervarix jest bezpłatna dla osób od 9. do 18. roku życia dzięki refundacji.
• Dorośli mogą otrzymać Cervarix w ramach refundacji 50%.
• U osób dorosłych stosuje się schemat trzydawkowy.

Szczepionkę podaje się w formie domięśniowego zastrzyku – najczęściej w mięsień naramienny. Działa ona poprzez pobudzenie układu odpornościowego do wytwarzania specyficznych przeciwciał, które zapewniają długotrwałą ochronę.

W momencie kontaktu z wirusem HPV przeciwciała powstałe po szczepieniu blokują jego wnikanie do komórek nabłonka, uniemożliwiając zakażenie. Dzięki temu organizm pozostaje chroniony przed rozwinięciem infekcji i jej powikłań – w tym zmian nowotworowych.

Szczepienia w ciąży – temat trudny, ale ważny

To temat, który często budzi emocje i kontrowersje — zarówno wśród kobiet w ciąży, jak i ich bliskich. Tymczasem większość przyszłych mam dla swojego nienarodzonego dziecka gotowa jest zrobić bardzo wiele: rezygnuje z palenia i alkoholu, dba o zdrową dietę, poddaje się licznym badaniom, sięga po suplementy i leki wspierające rozwój ciąży.

Przyjście na świat dziecka to wydarzenie ważne dla całej rodziny. Nic dziwnego, że w gabinecie lekarskim często pada pytanie: „Co jeszcze mogę zrobić?”

Rzadko kto w tym kontekście myśli o szczepieniach. A przecież to właśnie szczepionki uratowały życie milionom ludzi — również tych nienarodzonych.

Zdrowie mamy ma bezpośredni wpływ na zdrowie płodu i dziecka. Choroby, które przechodzi kobieta w ciąży, mogą dotykać także płodu w najważniejszym dla niego okresie rozwoju i budowania odporności. Co więcej — leczenie kobiety ciężarnej często nie pozostaje obojętne dla rozwijającego się dziecka.

Siłą noworodka są przeciwciała, które otrzymuje od matki. Dlatego tak ważne są szczepienia w ciąży — szczególnie te wykonywane w III trymestrze, jak w przypadku szczepionki przeciwko krztuścowi. Wysoki poziom przeciwciał przekazanych przez matkę jeszcze przed porodem to realna ochrona dla dziecka w pierwszych, najtrudniejszych tygodniach życia.

Zalecane szczepienia w ciąży – grypa

Do zalecanych szczepień w ciąży należy szczepienie przeciwko grypie, szczególnie w sezonie jesienno-zimowym. Nie ma ograniczeń co do momentu wykonania szczepienia — może ono być podane w każdym trymestrze ciąży.

Wszystkie dostępne w Polsce szczepionki przeciwko grypie sezonowej (w formie zastrzyku, zawierające zabite wirusy lub ich fragmenty) są bezpieczne dla kobiet planujących ciążę oraz kobiet ciężarnych.

Dla kobiet w ciąży szczepionka przeciw grypie jest w pełni refundowana przez NFZ, co oznacza, że jest bezpłatna.

Szczepienie przeciw krztuścowi w ciąży
(dawka przypominająca szczepionki przeciw krztuścowi, tężcowi i błonicy)

Szczepienie oferowane jest kobietom ciężarnym pomiędzy 27. a 36. tygodniem ciąży. Krztusiec to bakteryjna choroba układu oddechowego wywoływana przez pałeczkę krztuśca. Przenosi się drogą kropelkową — podczas bliskiego kontaktu, kichania lub kaszlu.

Krztusiec jest szczególnie niebezpieczny dla niemowląt i małych dzieci, które nie zdążyły jeszcze przyjąć wszystkich dawek szczepień. Dlatego tak istotne jest szczepienie kobiet w III trymestrze ciąży — aby w momencie porodu poziom przeciwciał ochronnych był jak najwyższy.

Większość osób była szczepiona przeciw krztuścowi w dzieciństwie kilkoma dawkami, jednak odporność z czasem wygasa. Z tego powodu zaleca się podanie dawki przypominającej kobietom planującym ciążę, ciężarnym, a także osobom mającym bliski kontakt z małymi dziećmi.

Szczepionki nie muszą przyjmować kobiety, które otrzymały dawkę przypominającą w ciągu ostatnich 10 lat przed ciążą.

W gabinecie istnieje możliwość podania domięśniowej dawki przypominającej bezkomórkowej szczepionki przeciw krztuścowi (Boostrix) — o zmniejszonej zawartości antygenów błonicy i krztuśca — po wcześniejszej kwalifikacji lekarskiej.